Mizo Ka Ni Tlat

– Lalrinzuala Chawngthu

He khambakbahai tak tak, chhengchhe tak bawk si kara Zo tui thiang leh boruak thianghlim sar chawm seilen rilru hi a sang a, a lian hle bawk. “Ni leh Thla kara leng kan ni…,” titute thlahchhawn ka ni a. Vai leh Sap kan tihten min thlahtute lenna tlang an rawn tihbuai hmaa hnam chi hrang hrang chenna khawvelah khan huaisenna te, rinawmna te, taimakna te, tlawmngaihna te leh aia upa zahna ten ro a rel a, chu’ng nunpui ve lote chuan kawng hrang hrangin an tuar thin. Rawn chimbuai tumtu hnam dang reng rengin mi huaisen tawp, mihringpuite lu pawh la ngam ngat hnam tih an hriat avangin an hlau a, cho enah an en ngai lo. Khawtlang nun leh hnam nunphung inzirtirna hmun Zawlbuk chu Sap pachal NE Parry-a chuan ‘inthununna duhthusam’ a ti thlawt a! A ni reng asin, khatiang inzirtirna hmun tha Zawlbuk ang kha eng hnamin nge nei ve?

Min thlahtute chu mi huaisen, thiante chhanhimna tur a nih phawt chuan mahni nunna ngei pawh thap ngam an ni a, thiante chhanhima thi ta pawh tam tak an awm nghe nghe. Chutiang huaisen taka chetna chanchin chu Zawlbukah chuan upa zawkten thangtharte an hrilh thin a, tuma’n atthlak an ti lo a; chutiang thil an tawn huna an la tih ve ngei ngei tur a nihzia an thinglungah nghet takin an vawng zawk thin.

Khaw khata pasaltha huaisen apiang chu chawimawi loh theih loh khawpa tlawmngai leh aia upa zahthiam an ni zel a, an nunzia chu an chopopuiin an uanpui ngai hauh lo thung! Mi huaisen leh tlawmngai chawimawina No pui hlan an nih dawn meuh pawha tang tlat duh an ni zawk thin. Hmuh theih leh theih lohah an tlawmngaihna a danglam chuang lo a, a chang chuan a hnu daiha lang chhuak ta chauh pawh a awm fo reng a ni. Chu ze ropui tak chu thang leh tharte nun kaihruaitu leh ngaihhlut a nih zel nan Zawlbukah bawk chuan naupang zawkte zirtir thin an ni a, thangtharte nun kaihruaitu leh ngaihhlut a ni chho a, an phak ang tawk zelin nunpui ve an tum bawk.

Eirukna an la hre ve ngai lo; mahse, chimbuai an nih hnuah hnam dang tihdan mi tlem tein entawnin sumdawnna kawngah an lo dik hlel ve deuh a, sawi a hlawh hle lehnghal. Anmahni atanga chhuak ni loin pawn lam atanga lo lut thil tha lo chuan vawiin thlengin an thlahte thinlung a rawk thung.

Hnam hrang hrangten thiam taka zu an hman aia thiam leh thain an hmang thin a, zu an buaipui ngai lo va, zu vangin an buai ngai hek lo. Pawn lam atanga zirtirna thar lo lut vangin an thlahten zu kan buaipui a, zu vangin kan buai bawk.

Thenawm khawvengte thlai thar leh thil dang inthartem a, inpe thin an ni a, khuanu’n mihring nunho nana induhsakna thinlung a pek chu pawn lam atang veka lei leh hralh khawvel zirtir an nih kal zel vangin an thlahten intlawnna leh mangkawng induhsakna lo chu induhsakna dang kan hre ta mang lo!

An la hriat ngai loh leh hman thiam loh ram leh khawtlang inrelbawlna ki danglam tak pawn lam atanga lo lut chuan tha taka an lo enkawl ve thinna Lal lalna chu titawp alo ni a, khawtlang nun her danglamna chuan nunphung inzirtirna hmun Zawlbuk lah hnawl alo ni ta bawk. Nunphung inzirtirna hmun tha kan neih mumal tak loh avangin Zoram pumah khawtlanga sualna chi hrang hrang lo a pung a, mipui nun suar ang a chim ta bawih a ni ber.

Khawtlanga sualnate hi enge a bul le? Kan pi leh pute hunlai khan tunlaia khawtlanga sualna kan tihte hi an dinhmun azirin an lo tawngin an lo hmachhawn ve ngeiin a rinawm. Mizo takin an lo sukiang zel a ni ang, he lam chanchin sawi tur a tam lo em mai!

“Mizo kan nih kan lawm e” tiin kum 1950 chho khan Pu Rokunga’n Mizo ni tura kan lo pian avanga lawm tur kan nih leh kan nihna chhuang turin min lo fuih daih tawh a. Min thlahtu chhuanawm tak takte nihna hre loa pawn lam atanga sualna leh kawng tha lo min tibuaitu kan inbawhbehtir tlat si! Hnam dangte sualna leh chin dan tha lo tih ve hi a Mizo lo a, Mizo nih leh dik, rinawm, tlawmngaih leh huaisen a inkawp tlat. “Mizo ka ni tlat,” tiin Mizo hnam a din reng nan kan pi leh pute ze tha lai kha i vawngnung reng ang u.

Leave a Reply